Sipke de Wind laat Duitse soldaat terugblikken op oorlog

REGIO

"Ik ben al van kindsaf met de oorlog bezig. Het begon met een geïllustreerd boek van mijn vader. Later was ik bezig met de bunkers bij Delfzijl en nu een boek over soldaat Josef Schmidt." Sipke de Wind uit Leek laat de soldaat uitvoerig terugblikken in een uniek boek.

Het begon allemaal toen De Wind vernam van een Duitse oud-militair, die op zoek was naar het vroegere blindeninstituut in Haren. Daar was in oorlogstijd zijn eenheid gelegerd, onderdeel van de Duitse Kriegsmarine. "Het gebouw was er niet meer. Maar hij begon wel te vertellen", aldus de Leekster. De Wind schreef het relaas van de Duitser op, vanaf het moment dat deze op 17-jarige leeftijd in april 1944 neerstreek in Haren. In het voormalige blindeninstituut aan de Rijksstraatweg, dat als kazerne dienst deed. Schmidt vond het maar een 'grosse Schande' dat de kinderen hun school hadden moeten verlaten. Hoewel het om een marine-opleiding ging, kwam van varen weinig terecht. "Na de invasie in juni kwamen deze jongens in parate eenheden terecht. Van deze juist opgeleide jongens werd een Marine Kampfgruppe geformeerd die in Friesland werd geconcentreerd. Met zijn compagnie kwam hij terecht in Burgum, Zwaagwesteinde,  Beetsterzwaag en Sneek en Schmidt vertelt hierover zijn verhaal." Elders op deze site anekdotes over soldaten van de eenheid, die in Norg gelegerd zijn geweest. Vanuit Sneek moesten de Duitsers bruggen en sluizen in kanalen bewaken op het belangrijk geworden vaartraject Lemmer naar Groningen. In oktober 1944 nam zijn eenheid aan de grote landelijke razzia’s op zoek naar arbeiders in Amsterdam en de Noord Oost Polder.

Deur dicht

Schmidt moest ook meedoen aan een actie van de SD bij twee boerderijen in Scharnegoutum, waar zich verzetslieden zouden bevinden. Hierbij werd een aantal mannen opgepakt die later om het leven zijn gebracht. Josef liet bij het doorzoeken van een boerderij een in een kast gevonden verzetsstrijder ongemoeid. Hij zag de man en deed de deur snel weer dicht! Enkele slachtoffers van de razzia hebben het overleefd. Tjitze Bouma was een overlevende van hen. Zeventig jaar na dato bracht De Wind Josef in contact met Bouma en dit was uiteraard een bewogen weerzien.... Midden in de winter, begin 1945 kwam Schmidt terecht aan het front in het onder water staande Elden. Het was februari 1945 en koud. Schmidt beschrijft daar zijn verblijf in een kapot geschoten boerderij en enkele acties. Een dikke maand later verplaatst naar het landgoed Waterland te Velsen. Daar begon Josef te hopen dat de oorlog aan hem voorbij zou gaan, maar die hoop bleek ijdel...

Opstand

De Duitser werd op het laatst naar Texel gestuurd om te vechten tegen in opstand gekomen Georgiërs, die samen met Duitsers deel uitmaakten van de Duitse Wehrmacht. Hij vertelt over de strijd op leven en dood in de Eierlandpolder en De Koog. Met name de strijd om het vliegveld in de polder Eierland heeft dagenlang geduurd voor het geïmproviseerde marine  bataljon. Veel  mensen uit zijn eenheid sneuvelden op het slagveld. Compagniechef Paulus noteerde alle verliezen op een complete namenlijst, die ook in het boek is afgedrukt. Voor Nederland een uniek Duits document op compagnieniveau. In het boek staan verder vier kleuren landkaartjes van de gevechten rondom het vliegveld. Bij de gevechten raakte Josef in De Koog gewond aan zijn hand. Later vertrok de eenheid in het ruim van een binnenschip uit het haventje van Oudeschild terug naar de Festung Holland. De gevechten die op 6 april begonnen, zouden tot 20 mei duren. Ruim twee weken nadat Duitsland in Nederland had gecapituleerd!

Norg

"Na de capitulatie moesten de Duitsers lopend terug naar de Heimat. Schmidt had de passages genoteerd: Zurich, Sneek, Akkrum, maar ook Een en Norg", vertelt De Wind. Vijf dagen lang trokken onafzienbare rijen soldaten door het Noorden. Tussen Een en Norg was een kamp, waar ze overnachtten. Bewaakt door Canadese troepen, die met immense schijnwerpers het geïmproviseerde kamp in het licht zetten. Het waren de laatste schreden in Nederland, tot Schmidt vele jaren later weer terugkeerde... Meer informatie over deze uitgave is te vinden op de website www.sdwboeken.nl. Het boek telt 112 pagina’s met ruim 70 nieuwe foto’s en documenten. Foto’s bijvoorbeeld van de Duitse marine in Groningen en omgeving, maar ook documenten die Josef had bewaard van zijn eenheid. Prijs 13,90 euro kosten, verzendkosten 2,76 euro (korting bij meerdere exemplaren). Meer info, ook over bestellen: mail: info@sdwboeken.nl of zie de website sdwboeken.nl .

Auteur

ggeersing