‘Je hebt daar niks meer, alleen jezelf’

Kamperen in de stromende regen. Met twee tot vier keer zoveel mensen als gepland. Te weinig toiletten, alles smerig. Wasruimtes zonder water, of alleen koud. Of het nu veertig graden is, of sneeuwt.

PEEST Over het vluchtelingenvraagstuk heeft iedereen zo zijn mening, zegt Liesbeth Bloemendal terwijl ze thee schenkt in haar keuken in Peest. Maar onder dit soort omstandigheden zou niemand in 2019 moeten leven. En toch gebeurt dit vlakbij: vluchtelingenkamp Moria ligt op het Griekse eiland Lesbos.

Vanaf 2016 werkten zij, echtgenoot Pieter en schoonzus Dinne er afwisselend als vrijwilliger. Ze hadden een groot persoonlijk verlies geleden in het jaar daarvoor. “Dan word je zo onderuitgehaald dat je weer helemaal opnieuw de waarde van je leven moet uitvinden. Maar het maakt ook dat je je juist heel erg kunt verbinden met mensen die het zo moeilijk hebben.” Ze zochten en vonden vrijwilligerswerk op de Griekse eilanden. Toen het eerste jaar ten einde liep zonder dat er iets verbeterde, zeiden ze tegen elkaar: niet nog zo’n winter. Aan het kamp konden ze niets veranderen. Wat wel kon, was een huisje huren, niet al te ver ervandaan. Met maar liefst drie douches. Het idee van ShowerPower was geboren.

Een paar keer per dag rijdt een vrijwilliger, herkenbaar aan het blauwe hesje, het busje naar het kamp. Acht tot tien vrouwen en kinderen kunnen mee. Zij zijn het kwetsbaarst: voor hen is het sanitair niet alleen smerig, maar ook onveilig. Er wachten een paar uur privacy, warm water en de veiligheid van alleen maar vrouwelijk gezelschap. “In het begin richtten we ons heel erg op het douchen, we wilden zo snel mogelijk een groter pand. Maar we ontdekten dat net zo belangrijk is dat ze even gezien worden en gezelligheid en vriendelijkheid ontmoeten.” In de winter brandt het haardvuur. Thee en fruit staan klaar.

Speelgoed

“Soms wordt er gezongen of gedanst. Mensen leren elkaar woorden uit de verschillende talen. Of spelletjes, Mens erger je niet.” Voor de kinderen ligt er wat speelgoed. “Niet teveel, dat maakt ze chaotisch. Maar met een of twee dingen zie je dat ze geleidelijk tot spel komen, en tot rust.” Het is iets wat iedereen opvalt: strakke gezichten op de heenweg, ontspanning op de terugweg.

En dan? In de sanitaire ramp van Moria is één zo’n douchebeurt, eens in de twee weken als je geluk hebt, natuurlijk een druppel op een gloeiende plaat. Anderzijds: “als je ze tegenkomt kan je je niet voorstellen dat ze in dit soort situaties leven. Ze houden zich schoon, dat is hun enige eer: proberen om er nog verzorgd uit te zien. Je hebt daar niks meer, alleen jezelf.” En wat ze nooit gedacht hadden: “dat er zo gigantisch veel mensen om ons heen zijn komen staan om het samen met ons te dragen”.

Vrijwilligers

Vanuit heel Europa, en zelfs Israël en Argentinië komen vrijwilligers helpen. Geheel op eigen kosten en voor tenminste acht dagen. Een Amerikaanse, zelf dochter van Vietnamese bootvluchtelingen had van haar moeder gehoord dat dat destijds het ergste was: zich nooit te kunnen wassen. Nu kon ze iets doen. Maar ook de overbuurvrouw kwam helpen. Met haar dochter. Elders in Noordenveld namen twee mensen de omvangrijke boekhouding, die gepaard gaat met de ANBIstatus, over. Iemand helpt met de publiciteit.

“Hoeveel vriendelijkheid en hartelijkheid je ontmoet. Bij de vrijwilligers en bij de mensen daar. Je bent zo aan de kern. Net als bij geboorte of overlijden. Werken met mensen in een noodsituatie opent direct de harten: bij jouzelf, maar ook bij hen.”

ShowerPower zoekt nog teamleaders/coördinatoren voor minimaal 6 weken. Meer info: www.showerpower.eu

Edith Boeker