Groningse toestanden in Noord Drenthe?

EEN Het bordje kocht hij ooit tweedehands; inmiddels is het een wrange grap. Als er niets verandert wordt Jan Klinkenbergs huis in Een mettertijd inderdaad onbewoonbaar.

,,Het is nu al praktisch onverkoopbaar.” De scheur links van hem is er namelijk maar een van de vele. ,,Die in de hoeken zijn het gevaarlijkst. Zo’n muur valt er een keer uit.”

Maar eigenlijk wil hij het helemaal niet over zichzelf hebben. Dit verhaal betreft alle inwoners van Noordenveld. En die zijn nog niet allemaal wakker, vreest hij. ,,Hier in Een zei men vaak: ik heb wel scheuren maar of dat door de gasopslag komt?” Bovengronds gezien ligt bijvoorbeeld Een-West een eind van de installatie bij Langelo vandaan.

,,Maar als je er een kaartje bij pakt van het ondergrondse veld, dan zie je dat het doorloopt van Tolbert tot Huis ter Heide.” Voor schadeclaims geldt de regeling omgekeerde bewijslast tot zes kilometer van de ondergrondse opslag. En dan valt bijna heel Noordenveld in de gevarenzone.

Het is de op vijf na grootste gasopslag ter wereld. Een technologisch hoogstandje dat nergens anders ter wereld werd vertoond, zei de NAM destijds. Een groot expansievat als het ware, omdat de druk in Groninger veld niet hoog genoeg meer was om bij grote koude snel te kunnen leveren.

,,Maar inmiddels is de druk daar zo laag dat hier zomer en winter gas wordt geïnjecteerd en weer opgepompt. En gaan er geen drie maar zes miljard kuub gas in, met een veel grotere variatie tussen onder- en bovendruk. Mijnbouwkundigen spreken daarom eerder van een onverantwoord experiment.”

Nou, nou, meneer Klinkenberg. Het gaat toch alleen maar om opslag, niet om winning? ,,Ja, dus de bodem daalt voorlopig niet maar hij gaat op en neer. Volgens de NAM met twee centimeter, maar er zijn ook plaatsen waar ze zes centimeter meten. Wat denk je dat dat met je huis doet?” De andere vijf grote gasopslagen liggen dan ook in dun- of onbevolkte streken.

In Noordenveld en Westerkwartier kwamen sinds maart 2018 maar liefst 3700 klachten binnen. En daarom richtte ook Een een werkgroep op die de ontwikkelingen op de voet volgt: de Tijdelijke Werkgroep Mijnbouwschade Een. TWME dus, met een knipoog naar de TWMG, die tot voor kort de schademeldingen afwikkelde.

Per 1 juli j.l. neemt het Instituut Mijnbouwschade Groningen die taak nu over. Een onafhankelijk overheidsorgaan dat naast schadevergoeding ook waardedalingsvergoedingen en smartengeld uitkeert. Zij het, dat die laatste twee zaken alleen voor de Groningers gelden. Maar wat niet is, kan komen.

Want, zegt Klinkenberg, nu de inhoud van UGS (underground gas storage) Norg is verdubbeld, wordt de ellende van Groningen ‘een op een’ verplaatst naar hier. ,,Een aardbeving tot 4 op de Schaal van Richter behoort tot de mogelijkheden.” Dat is zwaarder dan Huizinge in 2016. Maar vooral de schade aan woningen noemt hij een stille ramp. ,,Het begint klein, maar uiteindelijk scheurt je huis uit elkaar.” En wie gaat er betalen? “Shell en Exxon hebben al vastgelegd dat zij niet aansprakelijk zijn.”

Wat wil hij bereiken? ,,Bewustwording. En verzet. Want die drie miljard kuub gas extra hoeft hier helemaal niet, daar kunnen ze ook UGS Grijpskerk voor gebruiken.”

Ondertussen moet het beroep van 15 individuele getroffenen bij de Raad van State nog dienen. Maar of ze een kans maken? ,,De financiële belangen zijn altijd groot geweest, en dan is er de kwestie van de leveringszekerheid.” Hij schudt het hoofd. ,,Ik heb hier 40 jaar prachtig gewoond, maar nu is het niet zo leuk meer.”

Tekst: Edith Boeker