Eerbetoon voor Harke Kuipers

NIETAP Een voor Nietap gedenkwaardig moment: de officiële opening van de Harke Kuipersweg.

Dinsdagmiddag is in hartje Nietap de Harke Kuipersweg geopend. Wethouder Henk Kosters, voorzitter Koos Strijker van Buurtschap Nietap en de achterkleinzoon van Harke Kuipers kwamen hiervoor geheel in stijl aan op de plek om daar het straatnaambord te onthullen. Op deze locatie heeft gemeente gewerkt aan de aanleg van de nieuwe Harke Kuipersweg en heeft projectontwikkelaar Rottinghuis 11 woningen gerealiseerd.

Toen de gemeente Noordenveld begon met de aanleg van de nieuwe weg op de kruising J.P.Santeeweg en de Natuurschoonweg, werd aan de Buurtschap Nietap gevraagd een naam te kiezen. Vanwege de historische link met het gebied, is gekozen voor Harke Kuipersweg. Naar de man die het door zijn grote inzet voor elkaar kreeg een spoorverbinding te krijgen in het dorp, in plaats van er achterlangs. Precies langs de plek waar hij café ‘Den Nijentap’ runde en waar hij ook zijn stelmakerij had.

Midwolde

Harke Kuipers werd geboren op 15 april 1847 in Midwolde. Zijn voorouders van vaders kant hadden ook vaak de naam Harke en waren landbouwer, timmerman of arbeider in dorpen als Noordhorn, Oldekerk, Zuidhorn, Oostwold en Niezijl. De voorouders van moeders kant zijn afkomstig uit de veengebieden rondom Drachten. Bijzonder is dat zij een stukje Pools bloed in zich hebben van een student uit Polen die studeerde aan de universiteit van Franeker (1649).

De meeste voorouders werden veenarbeider. Eén ervan, Hendrik Wiebes Pool kocht in 1823 een stuk veengrond in Niebert, werd veenbaas en trouwde met Anje Meinderts uit Zevenhuizen. Hun kleindochter was Tjitske Hoekstra (dienstmeid) die in 1846 in Leek trouwde met Arent Kuipers. Zij kregen één kind: Harke Kuipers. Harke trouwde 3 mei 1877 in Groningen met Grietje Reitzema uit Hoogkerk. In de familie van Grietjes kant zaten al vanaf de zeventiende eeuw koopmannen, brouwers, herbergiers en kasteleins. Dit verklaart waarom stelmaker Harke Kuipers ook belangstelling kreeg voor de horeca.

Nijentap

In 1896 kwam Harke vanuit Leek naar Nietap en kocht café De Nijentap van de familie Meelker. Het pand stond haaks op de bocht van de J.P. Santeeweg tegenover de latere Natuurschoonweg. Achter het pand stond een schuur die Harke gebruikte als stelmakerij, want hij was niet alleen caféhouder maar ook stelmaker. Een stelmaker, ook wel wagenmaker genoemd, bouwde houten onderstellen voor boerenwagens en karren.. Sommigen, zoals Harke, bouwden ook rijtuigen.

In het jaar 1907 kreeg de Nederlandse Tramweg Maatschappij de opdracht voor de aanleg van de spoorlijn Groningen – Drachten via Roden, Nietap en Leek. In Nietap was de spoorlijn achter de woningen aan de J.P. Santeeweg noordzijde gepland. Daarvoor zou een woning moeten worden afgebroken om een doorsteek te maken naar ’t Piepke. Harke kwam toen met het voorstel om zijn café af te breken en daar een nieuw establissement te bouwen, parallel langs de weg. Zo zou een flauwe bocht ontstaan en kon de trein aan de voorzijde van de woningen rijden. Het afbreken van een woning was dan niet meer nodig .

Rijtuigen

Aldus geschiedde, en in 1913 werd de Tramhalte c.q. Café Kuipers geopend. In de stelmakerij werden nog steeds rijtuigen gemaakt, waarvan er in ieder geval twee bewaard zijn gebleven. Deze zijn tot op heden in bezit van de familie Kuiper. In 1925 verkocht Harke de stelmakerij aan zijn zoon Gerrit en het cafégedeelte aan zijn schoonzoon Eye Jan Bulthuis. In de eerste helft van de jaren zestig bestierde de familie Tolner het café. Daarna was Henk Hubers tot het midden van de jaren zeventig hier de caféhouder. Bij het vertrek van Hubers werd het café gesloten. Jarenlang woonde daarna de weduwe A. Kanning-Tolner moederziel alleen in het grote pand. Na een periode van leegstand en verval, werd het café in 2000 gesloopt. De sloop van de naastgelegen in verval geraakte panden van het voormalige Pension Delbrugge volgde in 2006. Dit pension bood in de loop der tijd onderdak aan een bont gezelschap van personen.

Zeventien jaren lang verwilderde het terrein en schoten de bomen er als paddestoelen uit de grond. In de volksmond ging deze plek “het oerbos” heten. Er waren wel plannen voor nieuwbouw, maar mede door de economische crises rond 2008-2013 kwam er lange tijd niets van de grond. Rond 2015 keerde het tij, en werd het plan voor de bouw van de huidige elf woningen opgesteld. In 2017 en 2018 werden ze uiteindelijk gebouwd, waarvan vier liggen aan de nieuwe weg die er aan herinnert dat Harke Kuipers hier een eeuw geleden zijn café en stelmakerij had. (Foto’s Wijke Velting.)