Lesbos: de ergste plek op aarde

RODEN

De ergste plek op aarde. Ahobel Nuytinck uit Roderwolde doet veel vrijwilligerswerk. Dit jaar besloot ze naar Lesbos te gaan, om daar mee te helpen in de vluchtelingenkampen.

‘Ik doe vrijwilligerswerk in een hospice, daar kwam ik mensen tegen die op Lesbos geweest waren. Wat ze mij vertelden maakte veel indruk en omdat er hulp nodig is besloot ik daarheen te gaan met de stichting Because we Carry en mee te helpen. Ik begon in mei geld in te zamelen voor ontbijtjes voor de vluchtelingen in het kamp Kara Tepe en vertrok in september naar Lesbos. Natuurlijk was ik mentaal goed voorbereid, maar dat is anders dan er fysiek middenin staan. Je ziet, hoort, ruikt en voelt de ellende.

Als je bij het kamp aankomt zie je daar tientallen mensen zitten, op een stukje karton. Ze wachten tot ze naar binnen mogen. Deze mensen zijn net aangekomen. Ze hebben het gevoel dat ze eindelijk in Europa aan zijn gekomen en dat ze veilig zijn, maar ze zijn in een vreselijke situatie aangekomen.’

Vluchtelingenkamp Moria, een oude gevangenis, is omheind met hekken en prikkeldraad. Er is capaciteit voor maximaal 3000 mensen, er zitten er 9000. ‘Ze zitten in kooien,’ vertelt Ahobel. ‘Er zijn een paar WC’s, die het vaak helemaal niet doen. Het stinkt er vreselijk, je kunt de wanhoop proeven. Er is veel te weinig eten, mensen moeten 5 uur in de rij staan om ontbijt te bemachtigen. Er breken steeds gevechten uit omdat er te weinig eten en drinken is.

Container

Ik bezocht sectie C, een afdeling voor alleenstaande vrouwen. Sommige vrouwen deelden een container. Met zijn dertigen. Er stonden wat stapelbedden in waar ze bij toerbeurt in konden slapen. ’s Nachts komen er mannen die beroven en verkrachten. Het klinkt ongelooflijk, maar het is echt waar. Er is bewaking, een soort ME. Maar die mensen werken niet ’s nachts. Te gevaarlijk. De ziekenhuizen zijn overvol van vrouwen die een kind krijgen nadat ze verkracht zijn. Vaak willen ze het kind niet.’

De mensen die nu aankomen krijgen hun eerste officiële gesprek pas in november 2019. ‘Dus nog meer dan een jaar wachten, in kampen die steeds voller worden,’ vertelt Ahobel. ‘De BBC heeft een documentaire gemaakt over Moria, met als titel: “The worst place on earth to be.” In de week dat ik er was is er naar aanleiding van die documentaire een inspectie geweest. De uitkomst was dat de omstandigheden binnen 30 dagen moesten verbeteren anders zou het kamp gesloten worden. Waar al die mensen dan naar toe moeten is een raadsel.’

Vrijwilligersorganisaties

‘Er zijn een hoop NGO’s, vrijwilligersorganisaties die goed samenwerken. Zo heb je Showerpower, zij zorgen dat er 3 keer per dag vrouwen en kinderen met busjes naar veilige douches worden gebracht. Dan kunnen ze even ontspannen en kunnen ook de kinderen zich even veilig wanen en spelen. Ook Movement on the ground van Johnny de Mol en Home for All doen veel. Ze doen wat ze kunnen, maar tegen overbevolking en winter kun je weinig doen. Kara Tepe, ook een vluchtelingenkamp, is iets beter, maar ook daar dreigt het mis te gaan. Vluchtelingen blijven komen, maar er is nauwelijks doorstroom vanwege het ontmoedigingsbeleid.’

Ahobel kan even niet verder vertellen, drinkt haar koffie en vermant zich weer. ‘Tussen alle ellende door is er ook veerkracht. Because We Carry geeft in sectie C yogalessen en ik mocht mee. Ook gingen we dansen. Dat vonden ze geweldig. En dan zie je hoe sterk deze vrouwen zijn, dat ze ondanks hun ellende ook nog steeds kunnen lachen. Zo liet een Syrische vrouw zien hoe ze in Syrië dansen, heel sierlijk en zacht. Daarna een Congolese vrouw, die stampend en krachtig haar lichaam gebruikte. Gíllen van het lachen om de verschillen, dat was prachtig.’

Eigen huis

Naast Moria is een nieuw kamp ontstaan, in een boomgaard. Olive Grove. Mensen die het niet meer uithielden in Moria hebben er tentjes en huisjes gebouwd van plastic en wat stokken. ‘Een aantal mensen uit het kamp maken elke week een paar uur schoon. Met vuilniszakken lopen ze rond om alle rommel op te rapen. Wij hebben ze een paar uur geassisteerd. Het trieste van de situatie drong diep tot me door, mensen zitten hier meer dan een jaar. Meer dan een jaar lopen de kinderen tussen de ratten en de muizen! Het greep me zo aan dat ik een huilbui kreeg en even uit de groep weg liep.

Een Congolese vrouw zag me en nam me mee. “Niet huilen,” zei ze, “hier worden we niet beschoten en worden onze kinderen niet geroofd. En kijk, ik heb een eigen huis,” en ze nam me mee naar haar hutje. Het was niks, maar ze voelde zich er veiliger dan in Congo. Die kracht en het vermogen toch nog blijdschap te vinden in je ellende, dat heeft me diep geraakt.’

Menselijkheid

Toen ze wegging werd Ahobel aangesproken door Jawad, een Iraanse man. Hij werkte voor de NAVO. Zijn werkgever beloofde hem te helpen als de Taliban op zou rukken naar zijn stad. Toen dat gebeurde hebben ze hem achtergelaten met zijn vrouw. Hun twee jarige zoontje is vermoord. Nu zit hij al twee hjaar vast op Lesbos en helpt hij mee met het uitdelen van de ontbijten. ‘Hij zei: “Dank je voor het brengen van vriendelijkheid en menselijkheid. Dankzij het feit dat we zien dat er mensen zijn die dit brengen, kunnen wij hoop houden.”

Ahobel moest even wennen toen ze weer terug was. ‘Het voelde zo raar om weer in de luxe van dit land te zijn, om boodschappen te doen en alles te kunnen kopen wat ik wilde. Het voelde als te veel contrast. Heel langzamerhand kom ik weer terug op aarde. En ik ga zeker terug. Er is daar zoveel hulp nodig, het is er een hel. We moeten doen wat we kunnen doen. We kunnen deze mensen niet aan hun lot over laten. Ik zie het niet als een druppel op een gloeiende plaat, maar liever als een steen in een vijver die iets in beweging zet.’ Voor meer info over mogelijkheden om te helpen: https://www.homeforaday.gr , https://www.becausewecarry.org/ , https://movementontheground.com/