Wil Schackmann: laatste boek in serie over Maatschappij

Veenhuizen

Het slot van de geschiedschrijving van de Koloniën van Weldadigheid is vrijdag gepresenteerd in het Nationaal Gevangenismuseum Veenhuizen: 'De Strafkolonie'

Schrijver Wil Schackmann vertelde over het boek, samen  met gelegenheids-vragensteller Peter Sluiter, directeur van het museum. Waarbij de auteur toegaf steeds meer betrokken te raken bij het onderwerp en minder objectief werd. "Het was dus tijd om te stoppen".

In 2018 is het tweehonderd jaar geleden dat de eerste Kolonie van Weldadigheid werd opgericht, met een ambitieus plan dat z’n gelijke niet kende: door middel van landbouw ‘den toestand der armen en lagere volksklassen verbeteren’ en ze verheffen tot beschaafde burgers. Binnenkort wordt bekendgemaakt of de koloniën UNESCO werelderfgoed gemaakt worden.

Hoe ging dat verzedelijken en beschaven in z’n werk? En werden deze mensen, kolonisten genoemd, er ‘betere mensen’ van? Al snel ontstond de behoefte aan een plek waar onzedige, onwillige kolonisten konden worden afgescheiden van de rest. Hiervoor werd een ‘strafkolonie’ ingericht, in eerste instantie op de Ommerschans en later, vanwege ruimtegebrek, ook in Veenhuizen. 

Met oog voor bijzondere en vermakelijke details verwerkt Wil Schackmann de lotgevallen van ‘bannelingen’, inwoners en opzichters tot een levendige geschiedenis over een toegepast maakbaarheidsideaal. Wil Schackmann schreef eerder De proefkolonie (2006), het veelgeprezen boek over Frederiksoord dat tien keer werd herdrukt, De bedelaarskolonie (2013) en De kinderkolonie (2016), en met De strafkolonie rondt hij zijn geschiedschrijving van de koloniën van weldadigheid af.

Schackmann ging in op een goede ontwikkeling binnen de Maatschappij, nameijk onderwijs. Maar ook op een duistere kant, de gezagsstructuur. "Die was niet gelegitimeerd. Er was een standenmaatschappij, en de rechter maakte daar deel van uit. Dat het juridisch sluitend was, hoefde toen niet zo nodig."

In de tijd van de koloniën was er amper een sociaal vangnet. "Als je crepeerde, crepeerde je. De kerk deed iets, maar dat was koppelverkoop. Dan moet je ook je gezicht in de kerk laten zien."

Het eerste exemplaar bood de schrijver aan Corinne Rodenburg aan, directeur van Het  Drents Archief. De bevindingen van Schackmann worden in dat archief bewaard, en verder deed de directeur - in navolging van de schrijver - een oproep om het Archief te helpen met het digitaliseren van de vele info over Veenhuizen. (Foto's Germ Geersing.) (Uitgave: Atlas Contact.)


Auteur

Germ Geersing Redacteur