'Orgel en herenbanken Catharinakerk Roden lopen groot gevaar'

RODEN

Harry Boerema uit Roderwolde is verbijsterd over de procedure rond verbouw en de gevolgen voor de Catharinakerk in Roden. Aanleiding is het voornemen om de vloer te vervangen en te voorzien van vloerverwarming en convectoren. "Het meubilair en het monumentale Hinsz-orgel lopen groot gevaar".

"Het afgraven van de vloer in de kerk tot bijna een halve meter beneden het huidige vloerpeil en het aanbrengen van een schuimbetonvloer met een dikte van ongeveer 40 centimeter kan voor een aanzienlijk deel worden beschouwd als weggegooid geld. De reden daarvan is dat schuimbeton nauwelijks tot geen isolatiewaarde heeft en in een dikke laag schuimbeton moet – ter voorkoming van krimp – worden voorzien van een kostbare wapening. "Bij toepassing van schuimbeton komt zeer veel vocht vrij in de kerkruimte. Deze vochthoeveelheden zijn schadelijk voor alle houtconstructies in de kerk, waaronder in het bijzonder het historisch waardevolle meubilair en het Hinsz-orgel, dat bovendien in 2006 voor veel geld is gerestaureerd. Inpakken van dit meubilair met plasticfolie biedt slechts beperkte bescherming tegen vochtopname en zwelling van het hout", aldus Boerema, die jarenlang als consulent bouwkunde werkzaam was bij de Rijksdienst voor de Monumentenzorg.

Scheuren

"Na de inwerkingtreding van de vloerverwarming treedt het omgekeerde effect op, namelijk krimp met als gevolg scheuren in de brede panelen van het meubilair. Daarbij lopen de panelen in de historisch waardevolle banken, de preekstoel en het orgel groot gevaar. De te verwachten schade aan het orgel beperkt zich niet tot de orgelkas. Ook de windladen worden aan gevaar blootgesteld, evenals de balgen en de nieuwe balgzolder. Met deze restauratie van het orgel was tien jaar geleden meer dan zeven ton gemoeid. Rijk en sponsoren hebben hieraan in hoge mate bij gedragen, deze restauratie heeft de kerkelijke gemeente niets gekost." Boerema is lid van het College van Kerkrentmeesters. "Het college heeft in 2014 een externe deskundige benaderd voor het opstellen van een verbouwplan voor de Catharinakerk. Deze ‘deskundige’ is niet in staat gebleken een zorgvuldige begroting op te stellen voor de beoogde verbouwplannen. Hij heeft in vier bijeenkomsten het bouwplan mondeling toegelicht. Daarbij werd nauwelijks een minuut aan een cijfermatige onderbouwing besteed. Dit gegeven maakt de betrouwbaarheid van de begroting hoogst onzeker. Op grond de mondelinge toelichting werd terstond een positief besluit verwacht van de opdrachtgeefster. Opvallend is dat niemand – behalve ondergetekende – om schriftelijke informatie heeft gevraagd, terwijl er bijna 400.000 euro is gemoeid met de verbouwplannen", aldus Boerema.

Ontoelaatbaar

"Deze werkwijze vond ik zonder schriftelijke inzage in de bouwplannen ontoelaatbaar. Daarbij heb ik mij gebaseerd op regelgeving (ordonnantie 11 art. 8) van de Vereniging voor Kerkenmeesterlijk Beheer in de KPN. Op grond van deze clausule is de Protestantse gemeente te Roden-Roderwolde verplicht toestemming te vragen voor uitgaven voor restauratie of verbouw van hun kerkelijke gebouwen, waarmee financiële uitgaven zijn gemoeid die uitstijgen boven 100.000 euro. Ook is het vereist dat de voorgenomen bouwplannen tenminste één werkweek voor de geplande vergadering waarin de besluitvorming plaats vindt, schriftelijk ter beoordeling worden voorgelegd aan de leden van de kerkenraad. College van Kerkrentmeesters noch de kerkenraad is in de gelegenheid gesteld de bouwplannen schriftelijk in te zien." "Het is een bekend gegeven", aldus de Rowolmer, "dat de meeste toehoorders niet in staat zijn om meer dan 50 procent van de uitleg op te nemen en dit ook kunnen navertellen. Dit gold ook voor mij. Wat tot slechts een enkeling doordrong was dat alle schriftelijke informatie nog kon worden ingezien bij de gemeente Noordenveld. Daar lag het bouwplan zes  weken ter visie. Degenen die gebruik van deze mogelijkheid hebben gemaakt – ik verwacht slechts weinigen – hebben de details van de plannen, zonder begroting, kunnen inzien."

Weggegooid geld

"Na grondige bestudering van de gegevens kwam ik tot de conclusie dat er veel ‘weggegooid’ geld is en dat uitvoering van dit plan tot aanzienlijke schade kan leiden aan de historische artefacten in het interieur van de kerk. Wat misschien minder goed is voor de hoge uitgaven van de kerkgemeenschap in Roden is wellicht goed voor de economie en dat geldt zeker als er binnen afzienbare tijd een echte restauratie nodig is om alle opgelopen schade in 2016 weer te herstellen", stelt Boerema bitter. De Rowolmer heeft meer kritiek. "Er zijn worden nauwelijks eisen van archeologisch onderzoek gesteld, terwijl de vloer een halve meter wordt afgegraven. Mogelijk zijn daar nog paalgaten van voorgangers van de huidige kerk te vinden. De gemeente Noordenveld wil dat zelf regelen, gewoon regelmatig kijken. Ook de geplande nieuwe grijze vloertegels, 40 bij 80 cm -  in plaats van de huidige oude rode plavuizen - doen Boerema gruwen. Het bouwplan gaat uit van grijs als hoofdkleur in de kerk. "En alle hout wordt geschilderd in frisse lichtgroene kleuren, schrijft de voorzitter van het college van kerkrentmeesters in Kerknieuws." Er wordt onder het orgelbalkon verder een kamer gebouwd met matglas wanden, en een tweede ruimte voor de toiletten. Uit oogpunt van brandveiligheid is een authentieke - en pas gerestaureerde - 17de eeuws deurslot dichtgelast. De 'sloop' van de plavuizen in de kerk doet de kerkgemeente in eigen beheer. Vrijwilligers mogen verwijderde plavuizen meenemen voor een nader te bepalen prijs. "Bijzonder is, dat op 7 augustus de laatste dienst was. Daarna mag iedereen een stoel meenemen. Maar 12 augustus is er nog een concert. Moet het publiek dan staan?", vraagt Boerema zich af.  

Auteur

ggeersing